Jakkolwiek tapicerstwo jest ściśle powiązane ze stolarstwem meblo­wym, stanowi ono całkowicie odrębny zawód, wymagający specjalnych kwalifikacji i umiejętności. Odrębność tych dwóch zawodów uwidocznia się m. in. w organizacji zakładów meblarskich, zarówno przemysłowych, jak i rzemieślniczych. W większych zakładach produkujących meble ta­picerowane, tapicernie stanowią oddzielne wydziały produkcyjne; tapicerskie pracownie rzemieślnicze zajmują się wyłącznie tapicerowaniem mebli, których zasadniczą konstrukcję wykonują w ramach kooperacji stolarskie warsztaty meblowe. Tak więc oba zawody uzupełniają się wzajemnie: meble tapicerowane powstają w wyniku współpracy stola­rza meblowego i tapicera. Ani od stolarza, ani od tapicera nie wymaga się posiadania jednocześnie obu, tak zasadniczo różnych, umiejętności. Niemniej, zarówno stolarz, jak i tapicer, powinni znać ogólne zasady za­wodu pokrewnego.
Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla pracowników zatrud­nionych w działach produkcji drzewnej zakładów meblarskich. Dlatego zagadnienie tapicerowania mebli ograniczono do omówienia materiałów tapicerskich i do podania ogólnych warunków technicznych wykonania tapicerowanych części mebli mieszkaniowych
Tapicerowanie polega na wykonywaniu części mebli z materiałów miękkich i sprężystych, w celu zwiększenia wygody przy ich użytkowa­niu. Tapicerowane są przede wszystkim meble przeznaczone do leżenia, a więc tapczany i leżanki (kozetki) oraz typowe meble dwufunkcyjne, służące do leżenia i do siedzenia, tj. rozkładane kanapy i fotele („wer­salki”, „amerykanki” itp.), jak również — kanapy, ławki, fotele, krze­sła i taborety.
Mebel tapicerowany składa się z głównego zespołu konstrukcyjnego, wykonanego z drewna, metalu lub sztucznego tworzywa oraz z jednej lub kilku części tapicerowanych (np. siedzisko tapczanu; siedzisko, opar­cie i poręcze fotela). Część tapicerowana mebla (tapicerka) może być związana na stałe z głównym zespołem konstrukcyjnym lub też może stanowić oddzielny zespół mebla.
Ze względu na konstrukcję części tapicerowanej i rodzaj zastosowa­nych materiałów tapicerskich oraz związaną z tym sprężystość użytko­wych powierzchni mebli, rozróżnia się tapicerowanie miękkie, ta­picerowanie półmiękkie i tapicerowanie twarde (używany często podział na tapicerowanie sprężynowe i bezsprężynowe trzeba uznać za niewłaściwy wobec wprowadzenia nowych materiałów sprężynują­cych, które zastępują tradycyjne sprężyny tapicerskie).
Poza zapewnieniem możliwie najwyższej wygody w użytkowaniu, od mebli tapicerowanych wymaga się również estetycznego wyglądu i wy­sokiej trwałości. Wygoda, estetyka i trwałość zależy w głównej mierze od rodzaju i jakości zastosowanych materiałów. W związku z tym. meble tapicerowane dzieli się na 3 kategorie: A, B i C. Do kategorii A i B mogą być zaliczone tylko meble miękkie i półmiękkie.
Podzespoły nośne głównego zespołu konstrukcyjnego. Tapicerka, która stanowi nieodłączną część mebla, przytwierdzona jest do jego podzespo­łów nośnych, wykonanych przeważnie z drewna w formie ramy lub skrzyni. Oddzielne części tapicerowane są zaopatrzone w konstrukcję szkieletową, lub też wykonane są bez jakichkolwiek elementów usztyw­niających.
Konstrukcja wymienionych podzespołów nośnych, szczególnie zaś pod­zespołów przeznaczonych na siedziska, musi charakteryzować się wysoką wytrzymałością nie tylko na obciążenia, pochodzące bezpośrednio od cię­żaru użytkowników, lecz również na obciążenia wywołane napinającym działaniem podłoża tapicerskiego (warstwy podtrzymującej). Warunek wysokiej wytrzymałości podzespołów nośnych dotyczy wszystkich mebli tapicerowanych, niezależnie od ich kategorii. Specjalnego opracowania konstrukcyjnego i starannego wykonania wymagają meble dwufunkcyjne rozkładane, i to zarówno ze względu na wytrzymałość jak i na łatwość ich rozkładania i składania.
Dla zapobieżenia przecieraniu się materiałów tapicerskich wszystkie stykające się z nimi powierzchnie elementów głównego zespołu konstruk­cyjnego oraz elementów stanowiących szkielet oddzielnych części tapi­cerowanych, powinny być gładko obrobione, a krawędzie tych elementów zaokrąglone.
Warstwa podtrzymująca (podłoże). W warstwie podtrzymującej mebli wszystkich kategorii mogą występować elementy z tarcicy iglastej i liś­ciastej (z wyjątkiem dębowej, jesionowej i wiązowej — ze względu na strukturę tych gatunków drewna, nieodpowiednią do mocowania ma­teriałów tapicerskich za pomocą wbijanych łączników metalowych), ze sklejki liściastej i twardej płyty pilśniowej, przy czym zastosowanie drewna litego ogranicza się do wykonania ram itp. podzespołów kon­strukcyjnych części tapicerowanej mebla. Z typowych materiałów tapi­cerskich, niezależnie od kategorii mebla, na warstwę podtrzymującą mogą być użyte siatki metalowe (w kategorii A dopuszczalne są tylko siatki ze sprężynami) i taśma włókiennicza. W meblach kategorii A i B występują ponadto sprężyny faliste oraz taśma i paski gumowe, W me­blach kategorii C dopuszcza się stosowanie taśmy stalowej. Taśma włókiennicza jest używana głównie jako podłoże przy mięk­kim tapicerowaniu tapczanów, leżanek, kanap, foteli i mebli dwufunkcyjnych, a także przy tapicerowaniu półmiękkim foteli i krzeseł.
Sprężyny pracujące na rozciąganie, taśmę i paski gumowe oraz siatką metalową stosuje się przeważnie na warstwę podtrzymującą dla pół-miękkich i miękkich oddzielnych części tapicerowanych. Sklejkę i twardą płytę pilśniową przeznacza się przede wszystkim do twardego i półmiękkiego tapicerowania siedzisk i oparć w krzesłach i fotelach, lecz również materiały te mogą być użyte jako podłoże dla formatek sprężynowych, gumowych i poliuretanowych we wszystkich rodzajach mebli tapicerowanych.
Taśma stalowa może stanowić warstwę podtrzymującą dla pojedyn­czych sprężyn tapicerskich oraz dla formatek sprężynowych i tworzyw gąbczastych.
Przytwierdzenie taśmy włókienniczej i taśmy gumowej do podzespołu nośnego mebla powinno być przeprowadzone w sposób zabezpieczający nadmierne osłabienie tych materiałów w miejscu przytwierdzenia. Pasy włókiennicze np. należy przybijać do drewnianej ramy lub skrzyni tzw. gwoździami pasowymi poprzez przekładki tekturowe. Końce pasów powinny być podwinięte i przybite dwukrotnie z zachowaniem odstępów między gwoździami 12—15 mm.
Dla uniknięcia rozwarstwienia się drewna gwoździe, jak również sko­ble do mocowania niektórych metalowych materiałów warstwy podtrzy­mującej, nie powinny być przybijane w linii prostej, równoległej do kierunku włókien drzewnych.
Przy tapicerowaniu miękkim, z zastosowaniem pojedynczych sprężyn tapicerskich, rozmieszczenie taśm włókienniczych, lub taśm stalowych uzależnia się od ilości sprężyn, to znaczy odstępy między taśmami mu­szą być tak dobrane, aby każda sprężyna usytuowana była dokładnie na skrzyżowaniu taśm. Praktycznie odstępy te wynoszą 160—200 mm. Przy stosowaniu formatek sprężynowych odległości między taśmami mogą być większe, byleby nie została z tego powodu osłabiona wytrzymałość pod­łoża. Tapicerowanie półmiękkie na omawianym podłożu wymaga gęściejszego umieszczenia taśm, tak gęstego, aby warstwa wyściełająca nie ulegała odkształceniu wskutek zapadania się w przestrzenie między taś­mami.
Materiały warstwy podtrzymującej (z wyjątkiem sklejki i płyty pilś­niowej) wymagają odpowiedniego naciągnięcia w trakcie ich przymoco­wywania do podzespołów nośnych mebli. Wszystkim elementom podłoża trzeba nadać jednakowe naprężenie. Wielkości tego naprężenia nie da się określić liczbowo. Decydujące znaczenie ma tu wprawa i doświadczenie tapicera. Zbyt mocne naprężenie powoduje deformację podzespołu noś­nego i osłabienie podłoża, natomiast niedostatecznie naciągnięte elementy podłoża nie gwarantują żądanej sprężystości części tapicerowanej mebla i trwałości jej kształtu.
Zasadnicza warstwa sprężynująca. Zasadnicza warstwa sprężynująca występuje tylko w meblach o półmiękkiej i miękkiej tapicerce, a więc w meblach kategorii A i B. Obok tradycyjnych sprężyn stożkowych i dwustożkowych stosuje się tu formatki sprężynowe i tworzywa gąb­czaste.
Pojedyncze sprężyny przyszywa się do taśm włókienniczych za pomocą sznurka w co najmniej pięciu punktach obwodu dolnego zwoju sprężyny,
przy czym dwa punkty powinny znajdować się w pobliżu miejsca po­łączenia drutu sprężyny, po obu stronach tego połączenia. Sprężyny, ustawione na drewnianych elementach, przybija się skoblami, umieszcza­jąc uprzednio pod sprężynami płótno albo sznurek w celu stłumienia dźwięków wydawanych przez drgające sprężyny. Do podłoża z taśmy stalowej sprężyny mocuje się za pomocą spinaczy stalowych.
Formatki sprężynowe mocowane są na stałe do podłoża, względnie sta­nowią oddzielne poduszki o jednostronnej lub dwustronnej powierzchni użytkowej. Przy stałym powiązaniu z podłożem formatki przybijane są skoblami do drewnianych elementów podzespołu nośnego. Pomiędzy for­matką a drewnem i twardą warstwą podtrzymującą (sklejka lub płyta pilśniowa) umieszcza się materiał dźwiękochłonny w postaci waty tapicerskiej lub płótna.
Formatki z gumy porowatej lub poliuretanu, stanowiące nierozłączną część mebla, w zasadzie przymocowuje się do podłoża za pomocą spe­cjalnego kleju. Do elementów drewnianych można również przybijać je gwoździami. Bardzo wygodnym i mało pracochłonnym sposobem moco­wania formatek jest stosowanie nagumowanej taśmy tekstylnej (podob­nej do przylepca używanego w lecznictwie). Połową szerokości przykleja się taśmę do bocznych powierzchni formatki, zaś drugą połowę — np. do oskrzyni krzesła. Połączenie taśmy z oskrzyniami można wzmocnić za pomocą gwoździ.
W celu uzyskania odpowiedniej sprężystości tapicerowanej części me­bla, wykonanej z pojedynczych sprężyn, oraz dla zachowania trwałości jej kształtu i zapewnienia właściwych warunków pracy zespołu sprę­żyn — muszą być one wzajemnie powiązane za pomocą sznurka. Roz­różnia się dwa sposoby sznurowania sprężyn: sznurowanie prostokątne, zwane francuskim i sznurowanie przekątne — inaczej niemieckie. Sznu­rowanie przekątne jest mocniejsze i z tej racji stosuje się je głównie przy tapicerowaniu często używanych mebli do siedzenia (np. meble w lokalach publicznych). Sznurowanie prostokątne może być pełne (wszystkie sprężyny są ze sobą połączone) lub dzielone (skrajny rząd lub skrajne rzędy sprężyn stanowią niezależnie pracujące zespoły). Ostat­nio wymieniony sposób sznurowania znajduje zastosowanie w meblach, od których wymaga się szczególnie wygodnych warunków użytkowania (np. tapczany wyższej jakości, fotele wypoczynkowe itp.). Przy sznuro­waniu obowiązuje zasada, że sprężyny usytuowane w pobliżu krawędzi tapicerowanej części mebla dociska się do podłoża, zmniejszając ich pier­wotną wysokość o 1/3, natomiast pozostałe sprężyny dociska się o tyle mniej, aby zespół powiązanych sprężyn tworzył regularną wypukłość o strzałce krzywizny do 20 mm.
Zespół sprężyn wzmacnia się drutem krawędziowym, przytwierdzonym sznurem lub spinaczami metalowymi do górnych zwojów każdej sprę­żyny skrajnych rzędów. Następnie sprężyny pokrywa się tkaniną juto­wą, przyszywając ją do górnego zwoju każdej sprężyny i do drutu kra­wędziowego. Podwinięte brzegi tkaniny przybija się gwoździami do pod­zespołu nośnego mebla w odstępach 25—35 mm.
Formatki sprężynowe nie wymagają takiego sznurowania jak sprężyny pojedyncze, jednak muszą być dociśnięte do podłoża (ujarzmione) do 3A swojej pierwotnej wysokości i pokryte tkaniną jutową. Warstwa wyściełająca. Na zasadniczej warstwie sprężynującej, lub też bezpośrednio na podłożu (tapicerowanie twarde) umieszcza się wyściółkę

Technorati Tags: Meble, meble dębowe, meble kuchenne, meble sosnowe, meble tapicerowane, meble wypoczynkowe, tapicerowane