Meble - Najlepsze meble w sieci

We wnętrzach saskich panował początkowo styl późnego baroku, by następnie, za panowania Augusta III, ustąpić miejsca rokoku. Meble do pałaców królewskich w Warszawie przywożono głównie z Drezna. Były one roboty zarówno saskiej, gdańskiej, jak francuskiej i angielskiej. Potwierdza to wzmian­ka przytoczona przez J. U. Niemcewicza na podstawie opisu Warszawy z r. 1720 przez Erndtla, lekarza Augusta II: „na rozkaz królewski stanął z niepojętym pośpiechem, bo w sześciu niezupełnie miesiącach, pałac Orzeł­skich […]. Ozdoby jego wewnętrzne: wspaniałe makaty, obicia i meble sprowa­dzone ze wszystkich części świata, przewyborne obrazy i malowania wszyst­kich oczy pociągają na siebie. Charakter wnętrz był więc taki, jak w większości ówczesnych rezydencji książęcych środkowej Europy, gdzie spo­tyka się pewne międzynarodowe typy mebli wytworzone przez główne ośrodki meblarskie, jakimi były w pierwszym rzędzie Francja, Anglia i do pewnego stopnia Włochy. Także magnaci polscy sprowadzali do swych pałaców poszczególne meble oraz całe ich zespoły z zagranicy. Przez Gdańsk, później przez Elbląg szły meble z Francji, Anglii, Holandii. Przywożono je także ze Śląska (Wrocław), z Nie­miec (Augsburg), z Prus (Królewiec). Większość jednak musiała być wykony­wana w Polsce. Magnackie siedziby posiadały niezliczone wprost ilości sprzę­tów różnego rodzaju. Świadczą o tym obszerne regestry ruchomości w archi­wach Krasińskich, Massalskich czy Radziwiłłów6. Nie wszystkie sprzęty słu­żyły do codziennego użytku: drogie meble rozstawiane podczas pobytu gości po ich wyjeździe chowano na ogół starannie w skarbcach. Opis zamku w Żółkwi na podstawie inwentarza z r. 17267 daje pewne pojęcie o wyglądzie wnętrza w początku wieku. Obicia były po większej części adamaszkowe, np. w gabinecie : „obicia adamaszkowego, wyszywanego złotem w kwiatki i różne zwierzęta w bryt jeden biały, drugi błękitny, brytów siedemnaście, spłowiałe”; jedno zaś z pomieszczeń określone jako „sala wielka” miało obicie „szare skórzane gdańskie naokoło”. Inwentarz wymienia duże ilości obrazów, głównie portretów, nie określając ich bliżej.Obserwujemy w zamku dużą różnorodność sprzętów. Jednakże były one już wówczas po większej części stare i zniszczone. Meble skrzyniowe w opisach pokoi nie są prawie wcale wymieniane. Spotykamy tam różnego rodzaju stoły, jak np. „stół dwułokciowy powleczony blaszką srebrną, która jest popsowana, wszystek jednakowy […], stół okrągły w ośm grani mniejszy, nogi alias spód czarny, bez srebra, wierzch zaś blachą bitą sztychowany w różne kwiecia i zwierzęta […], stolików parzystych, półtorałokciowych na nóżkach dębowych, płótnem malowanym pokrytych dwa”, a nawet „stół do bilardu suknem zielonym obity”. Najwięcej było mebli służących do siedzenia : „taborecików starych ceglastych, brzegiem srebrem haftowa­nych trzy, […] krzeseł sześć, bez poręczy, aksamitnych czerwonych w zielone kwiaty, złote, środkami zażywane, taborecików takichże do tych krzeseł dwa […], krzeseł jedwabiem z włóczki wyszywanych, nogi i poręcze pozłociste sześć, en petit point”, a do tego „parawanek do komina tejże roboty krzy­żowej […], krzeseł bez poręczy, aksamitnych, środki z tureckiej materii na dnie srebrnym w złoty kwiat cztery, taborecików, z tejże materii brzegi a środek aksamitny czerwony, para, zażywane […], krzesło z poręczami aksa­mitem rytym obite naokoło, alias altembasem, drugie krzesło tąż formą, burgatelą żółtą z czerwoną obite […], stołków sukiennych zielonych z Wrocła­wia dwanaście”. Pochodzenie mebli jest wyjątkowo tylko wymieniane. Z in­nych sprzętów znajdujemy w inwentarzu także: „łóżko chińskie, na którym kołdra stara wyszywana”.

W drugiej połowie XVIII wieku, w okresie Oświecenia, klasycyzm staje się stylem panującym w środowisku związanym z kulturą Zachodu. Wpływy obce przenikają teraz do Polski jednocześnie z kilku krajów. Najważniejszy jest wpływ kultury francuskiej wytwarzającej w XVIII wieku typy wnętrz i mebli przyjmowane na terenie całej Europy. Stanisław August swoimi upodobaniami związany był najbardziej z Francją. Jeszcze w okresie przedelekcyjnym importował z Francji wyroby artystyczne, później sprowadzał stamtąd także artystów i rzemieślników.

Środowiskiem wywierającym wpływ na magnacką i szlachecką kulturę polską była również Anglia, szczególnie” w drugiej połowie wieku. Magnaci polscy chętnie tam jeździli, jak np. Elżbieta z Czartoryskich Lubomirska, marszałkowa w. kor., Izabela z Flemingów Czartoryska, Stanisław Poniatowski, bratanek króla, czy Michał Hieronim Radziwiłł. Także Stanisław August w okresie swej młodości przebywał w Londynie. Anglia w ciągu w. XVIII nabiera coraz większego znaczenia jako ośrodek meblarski. Wytworzone przez nią style meblarskie rozpowszechniają się zarówno w innych krajach Europy, jak i w Ameryce.

Częste też były podróże Polaków do Włoch, związane przede wszystkim ze wzrastającym zamiłowaniem do kolekcjonerstwa. Gromadzenie dzieł sztuki bowiem stało się w XVIII wieku modą obejmującą całą Europę, a kierunek nadało mu umiłowanie antyku. Magnaci ozdabiali swe rezydencje zabytkami starożytności, zbierał je także Stanisław August posiadający agentów we Włoszech. Wysyłał on tam na poszukiwania archeologiczne Bacciarellego, polecając mu przy okazji załatwić w Rzymie szereg zamówień związanych z wyposażeniem wnętrz Zamku Warszawskiego i Łazienek4. Przywozili dzieła sztuki starożytnej:, marszałkowa Lubomirska do Łańcuta, Izabela Czarto­ryska do Puław, Helena Radziwiłlowa do Arkadii i Nieborowa, Stanisław Kostka Potocki do Wilanowa5. Starożytne rzeźby i wazy zapełniały wprawdzie wnętrza, jednak wpływ Włoch na osiemnastowieczne meblarstwo polskie był bardzo mały, gdyż panowały tam na ogół współczesne style wytworzone we Francj.

Wiek XVIII jest w całej Europie okresem ogromnego rozwoju meblarstwa. Rozwija się ono także w tym czasie w Polsce, a okres stanisławowski wpro­wadza najwięcej zmian do urządzenia wnętrz tak w rezydencjach magnac­kich, jak i w domach mieszczańskich oraz dworach szlacheckich. Podniesienie się stopy życiowej stwarza potrzebę reprezentacji, powoduje wzrost kultury wnętrza, z czym wiąże się zwiększone zapotrzebowanie na ozdobniejsze sprzęty. Nie można wprost porównać wielkiej ilości różnorodnych użytkowych typów mebli, szczególnie w drugiej połowie wieku, z prostotą i skromnością mebli, jakie były najczęściej w użyciu w XVII i jeszcze na początku XVIII stulecia. W czasie panowania Stanisława Augusta stworzone zostały podstawy pod późniejszy rozwój polskiego rzemiosła meblarskiego.
Na początku wieku, w czasie walk o tron Polski, rujnowały cały kraj przemarsze i łupiestwa obcych wojsk, ciągle kontrybucje, kwaterunki i egze­kucje. Po r. 1720, gdy zaczęły się „spokojne czasy saskie”, a w związku z tym nastąpił także wzrost kultury mieszkaniowej, obce mody rozprzestrzeniają się na terenie Polski wypierając dawne zamiłowania i tradycje. Nowe obyczaje i nowy smak wprowadza ogromny dwór Augusta Mocnego. Bogata magnateria i wyższy kler podziwiając przepych pałaców monarchy i arystokracji dworskiej starają się naśladować tryb życia ludzi z otoczenia królewskiego; w okresie tym powstaje szereg wspaniałych rezydencji wielkich feudałów polskich. Zachodnia kultura wnętrz reprezentacyjnych przenika najpierw do siedzib magnackich, z kolei zaś i do szlacheckich. W czasie panowania Augusta III przyjmuje się powszechniej niż uprzednio pośród młodych magnatów i synów bogatej szlachty zwyczaj wyjazdów za granicę. Przywożą oni stamtąd nowe mody z zakresu urządzania wnętrz.
Wpływy obce oraz konserwatywne upodobania miejscowe tworzą dwa prze­ciwstawne sobie prądy kulturalnoobyczajowe: sarmatyzm i cudzoziemszczy­znę. Sposób bycia, strój i otoczenie odróżniają ludzi hołdujących tym dwom kierunkom. „Barok był tym stylem, który w Polsce najwięcej nabrał cech swojskich, kojarząc się doskonale z sarmatyzmem” — pisze T. Mańkowski. Toteż daleko w głąb XVIII wieku przetrwają pierwiastki barokowe w urzą­dzaniu wnętrz domów szlachty kontuszowej. Gdzieniegdzie trwa w dalszym ciągu rozpowszechniony w XVII wieku zwyczaj upiększania wnętrz miesz­kalnych orientalnymi tkaninami. Przyjmowanie zaś wpływów wschodnich w dekoracji stanowiło również cechę baroku2. W okresie panowania Augusta III używano na Zachodzie mebli fornirowanych, bogato inkrustowanych lub intarsjowanych, złoconych albo pokrytych laką, gdy w Polsce w dworach szlacheckich, jak opisuje Kitowicz:
Stoliki małe do zabawy służące nie miały żadnego kształtu wymyśl­nego, były z prostych tarcic, nakrywano je kobiercami rozmaitymi, turec­kimi, perskimi, kosmatymi, gładkimi, jedwabnymi, włóczkowymi, złotem i srebrem haftowanymi i bez złota i srebra; także suknem w różne kwiaty i figury wyszywanym z frandzlą dokoła jedwabną. Wielkie zaś stoły po odbytym obiedzie albo do sieni wynoszono, albo też przysunięte do ściany kobiercem wielkim tureckim albo suknem gładkim, frandzlą’ obrzuconym, nakrywano»$.
Wpływy obce przychodzą więc do Polski — oprócz drogi poprzez dwór królewski — za pośrednictwem bogatej szlachty i magnatów, którzy ze swych podróży przywożą dzieła sztuki i wytwory rzemiosła artystycznego. Wpro­wadzają oni m. in. modę na strój cudzoziemski. Frak, peruka i szpada odróż­niają ich od szlachty kontuszowej. Za Sasów wpływy z zagranicy docie­rają do Polski przede wszystkim przez żywe kontakty z Dreznem.

Około r. 1770 weszły powszechnie w użycie łóżka żelazne : łóżka takie i parawany do nich wyrabiała fabryka wyrobów żelaznych w Końskich, w dobrach Małachowskich. Z „Dziennika Handlowego” dowiadujemy się, że magazyny meblarskie istniały nie tylko w stolicy. Popyt na drogie meble oraz inne zagraniczne wyroby i stroje musiał być dość znaczny, skoro założono magazyn nawet w okolicy Dubna : Na Wołyniu w Warkowicach 3 m ile od Dubna jest założony magazyn meblów Franciszka Hampeln, w którym to magazynie dostać można lustrów, girandolów, latarniów, koszyków do kwiatów, lichtarzy ścien­nych z zwierciadłami, zwierciadeł w ramach, takichże w taflach do trymów, różnej wielkości obiciów, francuskich i angielskich, takichże tualetów, stolików do kart i inszych różnych ariemplate i hache rzeczy, nadto znajdują się tam paryskie stroje dla dam w najnowszym guście, za mierną cenę. Z pewnością prawie w każdym mieście czy miasteczku wyrabiano proste meble na użytek miejscowej ludności. Jednakże tylko większe miasta oraz coraz częściej zakładane manufaktury mogły odegrać poważną rolę w pro­dukcji meblarskiej. O tych jednak ośrodkach wiemy bardzo mało; nie zbadany dotychczas materiał archiwalny dostarczy niewątpliwie jeszcze wielu cieka­wych wiadomości.

Z wyrobów stolarskich i meblarskich słynęły jeszcze inne miejscowości: w Świątnikach w Bocheńskiem wyrabiano sławne łóżkal ; meble produkowano w jednej z fabryk Tyzenhauza w Grodnie, wspomina o tym Bernoulli w swym opisie Polski19. Manufaktura meblarska istniała w Machnówce (powiat berdyczowski) — w fabryce Prota Potockiego. Potocki sprowadził do Ma­chnówki, w której założył szereg manufaktur, wielu obcych rzemieślników: Holendrów, Anglików, Francuzów i Niemców. Na czele zakładów wyrabiają­cych sprzęty, meble i pojazdy stał Szubert „karetnik”. Jak wyglądały meble wyrabiane w tych manufakturach, możemy się tylko domyślać, gdyż nie znamy żadnego sprzętu tej produkcji. Były one zapewne drogie, robione na wzór zagranicznych, przeznaczone dla zamożnego odbiorcy.
Manufaktury stolarskie znajdowały się też w dobrach Radziwiłłów: w Łachwie i Połoneczce21, w której pracowali stolarze, ślusarze i mosiężnicy. L. Niemojewski opisując Gabinet Oliwkowy w Łazienkach w r. 1922 wspomina o stoliku w stylu „prowincjonalnego Ludwika XVI”. Stolik ten w szufladzie ma wklejoną kartę firmową: „Jan Puchota i Bartłomiej Hutorowicz stolarze w Połonce Radziwiłłowskiej” . Także Sienicki na podstawie prze­glądu Archiwum Nieświeskiego pisze, że w Nieświeżu, Białej i Łachwie wymie­niani są stolarze gdańscy, litewscy i miejscowi, którzy wykonywali dla pała­ców meble z „pańskiego materiału”23. W inwentarzach radziwiłłowskich obok mebli sprowadzanych z zagranicy oraz takich, które zapisane zostały bez podania nazwy wytwórni i wiadomości o ich pochodzeniu (wykonanych z pewnością w Polsce), wymieniona jest robota bialska, łachewska24 i nalibocka, a więc także meble miejscowe przeznaczone specjalnie do wnętrz poszczególnych pałaców. W Białej robiono m. in. tak modne wówczas „meble chińskie”. T. Korzon stwierdza, że w Łachwie i Połoneczce istniały manufaktury meblar­skie, w których wyrabiano meble prawdopodobnie nie tylko dla potrzeb miejscowych, ale i dla dalszej okolicy. Przegląd licznych inwentarzy i ra­chunków pałaców magnackich wykazałby zapewne niejednokrotnie istnienie miejscowych rękodzielni meblarskich, w których pracowali zarówno sprowa­dzeni, jak i polscy rzemieślnicy. Wykonywali oni przypuszczalnie prace nie tylko dla rezydencji magnackich, ale i dla okolicznych dworów.

Jeden z najstarszych cechów stolarskich istniał w Krakowie, założony w 1419 r. Z jego historii w XVIII wieku godne zanotowania są następujące fakty: ze statutu z r. 1700 wynika silne uzależnienie cechu od władzy miej­skiej; cech zwalcza mocno „kolbuszowian” i „partaczy”, tj. tych rzemieślni­ków, którzy nie należeli do cechu; pod koniec wieku rysuje się wyraźny anta­gonizm pomiędzy cechem krakowskim a warszawskim. W r. 1796 cech zrze­szał jedynie 9 majstrów i 32 czeladników, nie był więc liczny, lecz musiał być sławny, skoro czeladnicy przybywali doń z różnych stron Polski, a także z Niemiec, Czech, Moraw, a nawet Wiedniai. „Dziennik Handlowy” z r. 1786 podaje, iż stolarze krakowscy trudnili się wyrobem mebli2. Do ważnych ośrodków meblarskich w drugiej połowie XVIII wieku Krakowa jednak zaliczyć nie można ze względu na dość ograniczoną produkcję cechową oraz brak manufaktur.
Warto jednak wspomnieć, że w Krakowie zamieszkał w r. 1778 Dominik Estreicher (1750—1812) pochodżący z Igławy na Morawach. Był on malarzem, profesorem rysunku w Akademii Krakowskiej i ebenistą zdobiącym meble inkrustacjami z kości słoniowej, masy perłowej, szyldkretu i złoconego mosiądzu: zastosował więc w meblach technikę boulle’owską. Będąc uprzednio w Rzymie nauczył się wykładania mozaiki chińskiej od misjonarza przybyłego z Chin. Wykonany tą techniką stół znajdował się w Łazienkach. Estreicher dostał za niego od Stanisława Augusta medal Merentibus i dworek z ogrodem w Krakowie. Wyrób jednego stołu miał go kosztować trzynaście lat pracy, robota była nader misterna, ozdoby miały być wzorowane na watykańskich freskach Rafaela3. Zachował się wykonany przez niego stolik z datą 1808. Projektował i wykonywał Estreicher także malarskie dekoracje krakowskich domów4, a „zachowane projekty utrzymane są w stylu modnych naówczas grotesek i arabesek, z przewagą jednak dużych panneaux oraz supraport malarskich”.
Ważnym ośrodkiem meblarskim był także Lwów: S. Sienicki w osiem­nastowiecznych inwentarzach napotykał liczne wzmianki o meblach lwowskiche. Lwowski cech stolarski wyodrębnił się w XVII wieku, w XVIII zaś odgrywał ważną rolę w organizacji miejskiej. Wyroby meblarskie Lwowa na początku w. XIX walczyły o pierwszeństwo z wiedeńskimi’. Wyglądem swym meble lwowskie przypominały zapewne austriackie.

Polska „robota kolbuszowska” różniła się od współczesnych jej wzorów zagranicznych a także od wytworów innych polskich ośrodków rzemieślniczych i rozwijających się coraz bardziej manufaktur. Przy użyciu tylko miejsco­wego drewna i posługiwaniu się mniej doskonałymi narzędziami robota rzemieślników kolbuszowskich wykazuje bogactwo pomysłów. Jej rodzimość przejawia się przede wszystkim w swobodnej interpretacji motywów ornamentalnych. Jednakże ani kwiatu tulipanu, gwiazdy, „słoneczka”, czyli pro­mieniście podzielonych kół i owali lub meandra, spotykanych w intarsjach, nie można zaliczyć do motywów ludowych. Na 39 mebli reprodukowanych przez Sienickiego jedynie w dwóch znajdujemy reminiscencje ornamentyki ludowejll. Rzemieślnik polski przystosowując się do wymagań mody nadał swym meblom ogólnie panujące cechy stylowe, zachowując jednocześnie tra­dycyjne elementy w konstrukcji, w interpretacji ornamentu i kompozycji całości. Ustalenie, od kiedy datują się początki przemysłu meblarskiego w Kolbu­szowej, jest kwestią sporną i trudną do rozstrzygnięcia. Najwcześniejsze wia­domości o meblach kolbuszowskich cytuje Sienicki na podstawie wzmianek z ksiąg grodzkich Nowego Korczyna (do którego należała okolica Kolbuszowej) z lat 1729 i 1730. Jednocześnie na podstawie aktu z r. 1700, który wspomina o istnieniu rzemieślników w Kolbuszowej, Sienicki wnioskuje, że meble musiały tam być wykonywane już pod koniec w. XVII. Skowroński przesuwa początek wyrobu mebli w Kolbuszowej wstecz na połowę w. XVII, na okres, w którym hetman Stanisław Lubomirski stawiał swój pałac w Kolbuszowej12. Kotula zaś twierdzi, że prototypem mebli kolbuszowskich były siedemnastowieczne meble wyrabiane w Sokołowie, a także, że przecenia się rolę Kolbu­szowej jako głównego ośrodka wytwórczości meblarskiej w XVIII wieku.
Mamy więc do czynienia z dwoma zagadnieniami: 1. zagadnieniem mebli pochodzących z samej Kolbuszowej lub jej najbliższej okolicy, 2. zagadnieniem typu „mebla kolbuszowskiego”. Tak jak istniał typ „szafy gdańskiej”, „krzesła gdańskiego” czy „fason angielski”, mógł istnieć „mebel kolbuszow­ski”, co nie decydowało bynajmniej o jego pochodzeniu.

Widzimy z tego, że wybór padał najczęściej na typy mebli o dużych, nadających się do intarsji płaszczyznach. Były to przeważnie pojedyncze nie tworzące kompletów sztuki. Sienicki przypuszcza jednak, że dla okolicz­nych dworów musiano robić także kanapy i krzesła, pomimo że do intarsji nadawały się w nich tylko niewielkie płaszczyzny na poręczach i oparciach. W źródłach archiwalnych dotyczących XVIII w. nie spotkał on co prawda ani razu o tym wzmianki (dopiero w XIX w., w związku z modą na całe komplety salonowe, kolbuszowianie coraz częściej wykonują kanapy i krzesła), jednakże wydaje się rzeczą nieprawdopodobną, by stolarze dużego ośrodka meblarskiego, o tak dużym asortymencie produkcji, nie wytwarzali tego naj­powszechniejszego typu mebli. W posiadaniu T. Wierzejskiego znajduje się kilka krzeseł z pełnego orzecha, o motywach charakterystycznych dla mebli kolbuszowskich, jak intarsjowany wiatraczek cieniowany rylcem i podpa­laniem, pasekłańcuszek o podłużnych prostokątnych ogniwkach (wykonany w dwu kolorach drewna) oraz motyw meandra w ażurowym oparciu. Linie krzeseł są wyraźnie pod wpływem wzorów angielskich z końca XVIII wieku.

Zapotrzebowanie na pierwszorzędnych meblarzy, którzy dostarczyliby znacznej ilości mebli do nowopowstających warszawskich pałaców magnackich i bankierskich oraz licznych will podmiejskich, tak mieszczańskich, jak i szlacheckich, stworzyło konieczność posłużenia się wykwalifikowanymi rzemieślnikami. Trzeba się było zwrócić do któregoś z wielkich ośrodków meblarskich Europy. Uczynił to Adam Poniński, sprowadzając w r. 1775 stolarzy z Neuwied. W dalszym rozwoju, w pierwszej połowie XIX w., me­blarstwo polskie mimo wpływów obcych znajdzie własne formy i rodzimy wyraz w tzw. stylu księstwa warszawskiego czy w meblach tzw. simlerow­skich, a pod względem staranności wykonania konkurować będzie mogło z najsłynniejszymi ośrodkami zagranicznymi.

Już na początku XIX w. zdawano sobie sprawę, że sprowadzenie mis­trzów z Neuwied miało doniosłe znaczenie dla podniesienia rzemiosła meblar­skiego. Jak przedstawiał się jego stan dawniej, przed r. 1775, w okresie im-portu lepszego gatunku mebli z zagranicy — opisuje autor artykułu w „Kurie­rze Warszawskim” z r. 18234.
Jak dawno zaczęto robić w Warszawie meble stolarskiej roboty? Przed kilkudziesiąt laty sprowadzano ze Gdańska stoły wysadzane, zegary szafiaste, krzesła skórą wyzłacaną obite itp. Sprowadzano takoż z Wro­cławia kantorki orzechowym drzewem wysadzane, zwierciadła z ramami itp., a lepszego zaś gatunku meble zapisywane były prosto z Paryża, natenczas kiedy w modzie były wysadzania kolorowym drzewem i robota karnisowa [zdobienie za pomocą profilowanych listew]. Później nastał gust angielski w sprzętach pokojowych, który zależał na pewnej prostocie i gładkości roboty, i takowe meble mahoniowe z Londynu przez Gdańsk do nas dochodziły. W tym to czasie sławne było miasto Neuwied w byw­szym cyrkule Dolnego Renu nad tąż rzeką położone, w części od Hernu­tów zamieszkałe, które słynęło robotą ukończoną w różnych rękodziełach, mianowicie w robocie stolarskiej, i handel jej znaczny był w całych Niem­czech i we Francji. Książę Adam Poniński starał się sprowadzić z tego miasta towarzystwo stolarzy, czego z łatwością nie dokazał. Nakoniec w dn. 17 września r. 1775 takowe towarzystwo w Warszawie stanęło, które się składało z osób następujących: Diereks, Neneke, dzisiejszy właściciel domu pod nr 1347 b., Siemmler, Sturzin, Fries, Gersting, Romer, Dreistz. Robota ich była doskonała, większą częścią z drzewa mahonio­wego, którego natenczas dostać można było w Warszawie obficie. Dostar­czali meblów swojej roboty do pierwszych magazynów i te za prawdziwe angielskie kupowano. Tym sposobem rozkrzewił się w Warszawie ten gust wyższej stolarszczyzny i doszedł do tego stopnia, iż drzewo krajowe umiejętnie teraz użyte zastępuje pięknością zagraniczne, a tym milsze, że krajowe. Co do smaku zaś i rysunku niekiedy znakomite osoby stolicy naszej podając swoje wzory celują szczęśliwym pomysłem. Dowodem tego są pyszne składy meblów krajowej roboty na ulicy Senatorskiej pod nr 461, na Długiej pod nr 557 i u wielu stolarzy, którzy przesadzają się co do gustu i trwałości swojej roboty.

W okresie panowania Stanisława Augusta Warszawa staje się ważnym ośrodkiem meblarskim. Od r. 1700 istniał tu cech wspólny, skupiający sto­larzy, malarzy i szklarzy. W r. 1761 stolarze tworzą cech samodzielny—należy do niego 28 mistrzów, a w r. 1796 jest ich już 198. Zapotrzebowanie na roboty stolarskie wzrasta do tego stopnia, że w r. 1783 wyodrębnia się oddzielny cech stolarski na Pradze, a na początku w. XIX osobny cech krze­ślarzyl.
Wzrastające stale zapotrzebowanie na meble przyczynia się do zastoso­wania podziału pracy, udoskonalenia, przyśpieszenia i usprawnienia pro­dukcji. Powstają więc manufaktury meblarskie, które nadążając w zaspo-kajaniu wymagań rynku utrzymują wyroby na należytym poziomie arty­stycznym dzięki kierownictwu wysoko wykwalifikowanych majstrów. Opis takiej „fabryki warszawskiej meblów wszelkich fasonu zagranicznego”, ogło­szony przez „Dziennik handlowy” w r. 17882, świadczy o różnorodności wyko­nywanych mebli. Poziom ich musiał być wysoki, jeśli je kupcy warszawscy sprzedawali jako wyroby zagraniczne. Manufaktury były wówczas groźną konkurencją dla rzemieślników cechowych, skoro autor cytowanego artykułu z oburzeniem pisze o zwalczaniu tej „fabryki” przez cech i miasto.