Meblarze Polscy

marzec 30th, 2009

Zapotrzebowanie na pierwszorzędnych meblarzy, którzy dostarczyliby znacznej ilości mebli do nowopowstających warszawskich pałaców magnackich i bankierskich oraz licznych will podmiejskich, tak mieszczańskich, jak i szlacheckich, stworzyło konieczność posłużenia się wykwalifikowanymi rzemieślnikami. Trzeba się było zwrócić do któregoś z wielkich ośrodków meblarskich Europy. Uczynił to Adam Poniński, sprowadzając w r. 1775 stolarzy z Neuwied. W dalszym rozwoju, w pierwszej połowie XIX w., me­blarstwo polskie mimo wpływów obcych znajdzie własne formy i rodzimy wyraz w tzw. stylu księstwa warszawskiego czy w meblach tzw. simlerow­skich, a pod względem staranności wykonania konkurować będzie mogło z najsłynniejszymi ośrodkami zagranicznymi.

Już na początku XIX w. zdawano sobie sprawę, że sprowadzenie mis­trzów z Neuwied miało doniosłe znaczenie dla podniesienia rzemiosła meblar­skiego. Jak przedstawiał się jego stan dawniej, przed r. 1775, w okresie im-portu lepszego gatunku mebli z zagranicy — opisuje autor artykułu w „Kurie­rze Warszawskim” z r. 18234.
Jak dawno zaczęto robić w Warszawie meble stolarskiej roboty? Przed kilkudziesiąt laty sprowadzano ze Gdańska stoły wysadzane, zegary szafiaste, krzesła skórą wyzłacaną obite itp. Sprowadzano takoż z Wro­cławia kantorki orzechowym drzewem wysadzane, zwierciadła z ramami itp., a lepszego zaś gatunku meble zapisywane były prosto z Paryża, natenczas kiedy w modzie były wysadzania kolorowym drzewem i robota karnisowa [zdobienie za pomocą profilowanych listew]. Później nastał gust angielski w sprzętach pokojowych, który zależał na pewnej prostocie i gładkości roboty, i takowe meble mahoniowe z Londynu przez Gdańsk do nas dochodziły. W tym to czasie sławne było miasto Neuwied w byw­szym cyrkule Dolnego Renu nad tąż rzeką położone, w części od Hernu­tów zamieszkałe, które słynęło robotą ukończoną w różnych rękodziełach, mianowicie w robocie stolarskiej, i handel jej znaczny był w całych Niem­czech i we Francji. Książę Adam Poniński starał się sprowadzić z tego miasta towarzystwo stolarzy, czego z łatwością nie dokazał. Nakoniec w dn. 17 września r. 1775 takowe towarzystwo w Warszawie stanęło, które się składało z osób następujących: Diereks, Neneke, dzisiejszy właściciel domu pod nr 1347 b., Siemmler, Sturzin, Fries, Gersting, Romer, Dreistz. Robota ich była doskonała, większą częścią z drzewa mahonio­wego, którego natenczas dostać można było w Warszawie obficie. Dostar­czali meblów swojej roboty do pierwszych magazynów i te za prawdziwe angielskie kupowano. Tym sposobem rozkrzewił się w Warszawie ten gust wyższej stolarszczyzny i doszedł do tego stopnia, iż drzewo krajowe umiejętnie teraz użyte zastępuje pięknością zagraniczne, a tym milsze, że krajowe. Co do smaku zaś i rysunku niekiedy znakomite osoby stolicy naszej podając swoje wzory celują szczęśliwym pomysłem. Dowodem tego są pyszne składy meblów krajowej roboty na ulicy Senatorskiej pod nr 461, na Długiej pod nr 557 i u wielu stolarzy, którzy przesadzają się co do gustu i trwałości swojej roboty.

Meblarstwo w Warszawie

marzec 30th, 2009

W okresie panowania Stanisława Augusta Warszawa staje się ważnym ośrodkiem meblarskim. Od r. 1700 istniał tu cech wspólny, skupiający sto­larzy, malarzy i szklarzy. W r. 1761 stolarze tworzą cech samodzielny—należy do niego 28 mistrzów, a w r. 1796 jest ich już 198. Zapotrzebowanie na roboty stolarskie wzrasta do tego stopnia, że w r. 1783 wyodrębnia się oddzielny cech stolarski na Pradze, a na początku w. XIX osobny cech krze­ślarzyl.
Wzrastające stale zapotrzebowanie na meble przyczynia się do zastoso­wania podziału pracy, udoskonalenia, przyśpieszenia i usprawnienia pro­dukcji. Powstają więc manufaktury meblarskie, które nadążając w zaspo-kajaniu wymagań rynku utrzymują wyroby na należytym poziomie arty­stycznym dzięki kierownictwu wysoko wykwalifikowanych majstrów. Opis takiej „fabryki warszawskiej meblów wszelkich fasonu zagranicznego”, ogło­szony przez „Dziennik handlowy” w r. 17882, świadczy o różnorodności wyko­nywanych mebli. Poziom ich musiał być wysoki, jeśli je kupcy warszawscy sprzedawali jako wyroby zagraniczne. Manufaktury były wówczas groźną konkurencją dla rzemieślników cechowych, skoro autor cytowanego artykułu z oburzeniem pisze o zwalczaniu tej „fabryki” przez cech i miasto.

Meble w pierwszej połowie XVII

marzec 30th, 2009

Wydawano wiele pieniędzy na zakładanie fabryk, których produkcja i możliwości zbytu obliczone na potrzeby kilkuset zamożnych rodzin niejednokrotnie nie miały realnych podstaw bytu i które musiały z konieczności upaść (było to na przykład jednym z powodów upadku manu­faktur podskarbiego Tyzenhausa w Grodnie). Zniszczono kosztowne zakłady, rozproszono warsztaty, a robotnicy i fabrykanci sprowadzeni z Niemiec, Francji i Holandii zmuszeni byli opuścić Polskę.

W pierwszej połowie XVIII wieku przywożono wiele towarów gotowych z zagranicy. Sprowadzano wszelkie możliwe przedmioty codziennego użytku, od powozów aż do szpilek, także znaczną ilość mebli, które stają się częstokroć wzorem dla miejscowych rzemieślników. Mody obce zostają jed­nak przez nich dostosowane do wymagań polskiego odbiorcy, meble zatem otrzymują rodzimy polski charakter. Z czasem opinia publiczna, na którą coraz większy wpływ miały umysły oświecone, zaczyna coraz ostrzej wystę­pować przeciwko tak szerokiemu importowi. W latach osiemdziesiątych wzra­sta poparcie przemyslu krajowego. Jednocześnie starano się podnieść polski handel. W r. 1786 zaczyna wychodzić w Warszawie „Dziennik Handlowy”, od r. 1788 jako „Dziennik Handlowy i Ekonomiczny — zawierający w sobie wszystkie okoliczności, pisma, uwagi i myśli patriotyczne do handlu ścią­gające się”. Na łamach „Dziennika” znajdujemy wiadomości dotyczące manufaktur, eksportu, importu i informacje o transporcie. Celem wydawcy jest popieranie polskiej wytwórczości i handlu. Piętnuje on ostro wyrzu­canie pieniędzy na obce wyroby. Wśrod artykułów znajdujemy także parę opisów manufaktur meblarskich oraz sklepów z meblami. Prócz magnaterii i szlachty poważnym odbiorcą sprzedawanych tam wyrobów jest także bogate mieszczaństwo, jak bankierzy i więksi kupcy.

Przechodząc do charakterystyki poszczególnych ośrodków meblarskich w Polsce z góry trzeba zaznaczyć, iż zatrzymujemy się dłużej jedynie przy najważniejszych. Zebrany i uporządkowany materiał, zawarty w różnych publikacjach oraz w osiemnasto- i dziewiętnastowiecznych dziennikach i cza­sopismach, narzuca wyraźne wydzielenie trzech ośrodków: Warszawy, Gdań­ska i Kolbuszowej. Pozostałe ośrodki meblarskie omówione są stosunkowo krócej. Szczegółowe badania dostarczą niewątpliwie w przyszłości bogatych materiałów dotyczących także mniejszych środowisk prowincjonalnych.

Technorati Tags: , ,

Meble polskie

marzec 30th, 2009

W drugiej połowie XVIII w. obserwujemy liczne próby reform mające na celu m. in. także podniesienie kraju z zacofania gospodarczego. Po r. 1772, w - krwi .’ względnego spokoju, następuje powolny rozwój miast. Główny ośródek tanowi szybko rozrastająca się Warszawa, narzucająca swój smak ar.sczny całemu krajowi. Magnaci budują szereg pałaców; Stanisław August daje przykład rozbudową Zamku Królewskiego, Zamku Ujazdow­skiego i Łazienek. Do prac tych początkowo sprowadza wielu artystów z za-granicy i obce dzieła sztuki. W przyszłości opierać się jednak będzie głównie na artystach i rzemieślnikach miejscowych dążąc do tego, by Polska w zakresie kultury artystycznej mogła uniezależnić swą wytwórczość od krajów zachodnio-europejskich. Popiera więc Stanisław August przemysł polski, przyczynia się do powstawania nowych wytwórni i dalszego rozwoju istnie­jących zakładów. Wieczne kłopoty finansowe zmuszają także króla do ogra­niczenia importu dzieł sztuki, organizuje więc przy swoich budowach własne warsztaty wykonujące między innymi i meble. Bogata i wykwintna stolar­szczyzna wnętrz stanisławowskich pałaców przyczyniła się niemało do roz­woju meblarstwa polskiego.

Rozwój meblarstwa polskiego

marzec 30th, 2009

Pomimo ogólnego upadku organizacji cechowych, które w drugiej połowie XVIII w. tracą powoli swe znaczenie, dość poważną rolę odgrywa nadal zrzeszone w cechach rzemiosło stolarskie. Tłumaczy się to — obok poważnych zamówień na sprzęt kościelny — wzrastającym zapotrzebowaniem na meble i różne roboty stolarskie do pałaców, domów i dworów, w związku z rozwo­jem kultury wnętrz w XVIII wieku oraz niewielką konkurencją ze strony powstających dopiero wówczas manufaktur. Jednak i w tej dziedzi­nie zaczyna nabierać coraz większego znaczenia rzemiosło nie zorganizowanej. Jurydyki w miastach posiadają najczęściej własnych rzemieślników. Dwory, bardziej oddalone od większych ośrodków cechowych, korzystają z pracy miejscowych stolarzy, często nie wykwalifikowanych, wykonujących mniej­sze roboty i konserwację sprzętów.
Do większych prac, np. urządzeń całych wnętrz, sprowadzano na pro­wincję rzemieślników z dużych ośrodków. Tak więc na przykład dwór kró­lewski lub magnacki, przy czasowej nawet zmianie miejsca pobytu, woził za sobą rzemieślników. Ochotki pisze o przygotowaniach w Łabuniu, gdzie w r. 1787 wojewoda kijowski Stempkowski urządzał swój pałac na przyjęcie Sta­nisława Augusta jadącego do Kaniowa: „pan wojewoda wyprawił mnie z War­szawy do Łabunia, kilką dniami wprzódy wyjechał Werner z ośmiu brykami napełnionymi różnymi meblami, adamaszkami i atłasami w desenie, z tapi­cerami, stolarzami i mnóstwem rozmaitych rzemieślników”.

Magnaci przy swych dworach zatrudniali stale większą ilość wykwali­fikowanych rzemieślników, których sprowadzali z najrozmaitszych miej­scowości i osiedlali u siebie na stałe. Radziwiłłowie w Nieświeżu, Białej i Łach-wie mieli stolarzy gdańskich, litewskich i miejscowych, którzy z „pańskiego materiału” robili „ordynaryjne roboty”.

Meble - szlifowanie

luty 11th, 2008

Szlifowanie jest końcową fazą obróbki skrawaniem. Polega na zdej­mowaniu bardzo małych wiórów wieloostrzowym narzędziem w postaci drobnych ziarn materiału ściernego, przytwierdzonych do giętkiego pod­łoża. Szlifowanie stosuje się do obróbki surowych powierzchni drewna i materiałów drzewnych oraz do wygładzania powłok malarsko - lakierniczych. Oba zastosowania różnią się pod względem rodzaju i właściwości narzędzi (wyrobów ściernych), a także częściowo pod względem zasad obróbki. Ponadto nie wszystkie szlifierki przeznaczone do obróbki drew­na nadają się do szlifowania powłok wykończeniowych. Szlifowanie, jako jedna z czynności wchodzących w zakres wykańczania powierzchni me­bli, omówione jest w rozdziale XI. Read the rest of this entry »

Technorati Tags: , , , , , , ,

Meble - toczenie drewna

luty 11th, 2008

Obróbka toczeniem ma zastosowanie w produkcji elementów o kształ­cie brył obrotowych walcowych, stożkowych lub o zróżnicowanym pro­filu tworzącej, oraz przy wykonywaniu powierzchni śrubowych.
Odmianą toczenia jest obtaczanie. Różnica między tymi odmia­nami leży w kinematyce pracy obrabiarek: przy toczeniu obrabiany ele­ment wykonuje roboczy ruch obrotowy, a narzędzie — ruchy posuwowe prostoliniowe o kierunku równoległym, prostopadłym lub ukośnym względem osi obrotu elementu, natomiast przy obtaczaniu roboczy ruch obrotowy wykonuje narzędzie mające kształt drążonej głowicy z nożami skierowanymi do jej wnętrza, zaś obrabiany element — poosiowy ruch posuwowy. Read the rest of this entry »

Technorati Tags: , , , , ,

Meble - struganie drewna

luty 11th, 2008

Dotychczas struganie było obok piłowania podstawowym rodzajem ob­róbki skrawaniem w zakładach meblarskich. W miarę coraz szerszego stosowania w konstrukcjach mebli półfabrykatów płytowych, nie wyma­gających tego rodzaju obróbki (tj. płyt wiórowych, paździerzowych i pilś­niowych), struganie, bardziej niż inne sposoby obróbki skrawaniem, stra­ciło na znaczeniu.
W obróbce drewna do mebli występują dwa rodzaje strugania: struganie pła­skie i struganie obrotowe. Pierwszy rodzaj stosowany jest przede wszyst­kim w obróbce ręcznej, a poza tym w nielicznych obrabiarkach jako zabieg mający na celu wygładzenie uprzednio z gruba obrobionej po­wierzchni. W technologii mebli zastosowanie ma głównie struganie obro­towe, które polega na obrotowym ruchu roboczym narzędzia (zespołu noży) i prostoliniowym ruchu posuwowym obrabianego materiału. Read the rest of this entry »

Technorati Tags: , , , , , , ,

Meble - obróbka drewna - skrawanie

luty 11th, 2008

Skrawaniem nazywa się ten rodzaj mechanicznej obróbki drewna, przy którym za pomocą narzędzi tnących zdejmowana jest warstwa ma­teriału (w postaci wiórów) w celu podzielenia drewna na części, nadania tym częściom żądanych kształtów i wymiarów, wyrównania powierzchni i uzyskania odpowiedniej jej gładkości,
Obróbka skrawaniem jest jednym z podstawowych procesów techno­logicznych w meblarstwie, aczkolwiek obecnie skrawanie traci nieco na znaczeniu wobec wprowadzania nowych materiałów, które w małym tylko stopniu wymagają obróbki skrawaniem, oraz nowych metod tech­nologicznych, pozwalających na kształtowanie profilowych elementów mebli bez uciekania się do omawianego rodzaju obróbki. Read the rest of this entry »

Technorati Tags: , , , , ,

Meble - wiercenie

luty 5th, 2008

Najbardziej racjonalnymi złączami konstrukcyjnymi w zastosowaniu do płyt wiórowych i paździerzowych są różnego rodzaju złącza kołkowe. Z tego względu obróbka wierceniem (m. in. wykonywanie otworów na kołki) zyskała na znaczeniu z chwilą wprowadzenia do konstrukcji mebli wymienionych materiałów. Wierceniem przyjęto w zasadzie nazywać sposób obróbki skrawaniem, polegający na obrotowym ruchu roboczym narzędzia (wiertła) i prosto­liniowym ruchu posuwowym narzędzia lub obrabianego elementu wyłącznie w kierunku osi obrotu narzędzia. Nieco odbiegającym od właściwego wiercenia, a jednak ciążącym do tego sposobu obrób­ki skrawaniem ze względu na budowę obrabiarki i narzędzia, jest wy­konywanie gniazd i otworów podłużnych na obrabiarkach, zwanych wiertarko-frezarkami. W rozdziale tym ogólnym mianem wiercenia ob­jęte jest zarówno wiercenie właściwe,’jak i wykonywanie operacji na wiertarko-frezarkach. Read the rest of this entry »

Technorati Tags: , , , ,